Światowe rynki opanowało widmo kolejnego kryzysu, na Bliskim Wschodzie toczą się wojny, w Czechach trwa dyskusja o rzekomym donosie Milana Kundery. Niezależnie od atmosfery fiesty po wyborze nowego prezydenta Stanów Zjednoczonych świat wygląda ponuro. Najbliższy rok będzie okazją do refleksji nad szeregiem 20. rocznic. Masakra na Placu Tiananmenn, fatwa na Salmana Rushdiego, wolne wybory w Polsce, upadek muru berlińskiego i koniec komunizmu w Europie. Nim jednak w wiosennym numerze zajmiemy się inspirowanymi rocznicowo dyskusjami, zabieramy głos w kwestii kultury i władzy. Trudno o lepszy komentarz do pełzającej autocenzury niż nasza zimowa okładka: trzy mądre małpy z buddyjskiej świątyni „nie widzę nic złego, nie słyszę nic złego, nie mówię nic złego”. Czy aby jednak takie „nie – działanie” rzeczywiście chroni nas przed złem? Czyż nie tak zachowują się środowiska twórcze w obliczu niesprawnej biurokracji magistratów? Tymczasem rodzima kultura szuka nowych szans, gdy aż siedem polskich miast ubiega się o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2016.
W dziale Europa – dyskusje drukujemy komentarze czeskich i słowackich publicystów odpowiadające na opublikowany w tygodniu „Respekt” tekst Donos Kundery. Przypominamy tym samym, jak niebanalne znaczenie mają standardy weryfikowania informacji, a także możliwość ustosunkowania się do oskarżeń. Prezentujemy tekst, który wywołał burzę niemal w całej Europie. Podobnie ma się sprawa rzekomej śmierci agenta werbującego Wałęsę. Jak bowiem można stawiać zarzuty, jakie pojawiają się w książce SB a Lech Wałęsa, nie sprawdziwszy uprzednio źródeł, nie poczekawszy na odpowiedź pomówionych, To partactwo i draństwo! W tak ważnych sprawach, instytucja publiczna nie może wprowadzać zamieszania graniczącego z sensacyjnym newsem bulwarówki.
W wywiadzie z Zygmuntem Baumanem, zatytułowanym Bóg umrze razem z ludzkością pada kolejna znacząca diagnoza „(…) to nie religie się upolityczniają – to polityka się ureligijnia”.
Z kolei na Wschodzie bez zmian – o historyczną analizę środowiska rosyjskiej inteligencji pokusił się Tomasz Zarycki, zaś o logice obecnego kryzysu ekonomicznego pisze Marcin Strzelczyk.
W powracającym dziale Społeczeństwo, poruszamy wątek dobrowolnego ubezwłasnowolnienia kobiet epoki lat 50. Oto Mistyka kobiecości według Betty Friedan i weryfikacja jej idei z perspektywy czasu, której podejmuje się Agnieszka Graff.
Drukujemy ponadto fragmenty Pierścieni Saturna, autorstwa W.G. Sebalda oraz wywiad o reformatorze francuskiej psychoanalizy, Lacanie, przeprowadzony z jego apostołem, Jacques’em – Alainem Millerem.
Refleksje nie nastrajają optymistycznie. Mamy tu prawdziwy tygiel niepokojów, od kryzysu ekonomicznego, przez napięcia na styku kultury i władzy, aż do tropienia zdrajców i profanów narodowych mitów. Przypomina się historia przywołana przez Krzysztofa Michalskiego podczas ostatniej Debaty Tischnerowskiej. Gdy w 1989 r. w Castel Gandolfo zgromadzeni, włącznie z papieżem Janem Pawłem II, pogrążyli się w ponurej zadumie nad wyzwaniami stojącymi nad wolną Polską, z końca stołu zawołał Adam Michnik „Ojcze Święty, będzie dobrze!”. Po 20 latach naczelny „Gazety Wyborczej” skłonny jest raczej do narzekań. My jednak, pomimo widma kryzysu, szukamy promyczków nadziei.
Wojciech Przybylski, wydawca
Spis treści
Temat numeru – Histerycy i baronowie
Powrót Leonard Neuger
Wyjechałam Irena Grudzińska-Gross
Pytania wielokrotnego wyboru Magdalena Malińska
Raport: Mapa źródeł wiedzy o Polonii: Polonia a Polacy za granicą Magdalena Kołodziejczyk
Raport. Mapa źródeł wiedzy o Polonii: Migracja a ekonomia Marcin Strzelczyk
Byłam w dwóch miejscach jednocześnie Gabriela M. Buczek
Jak i dlaczego sprowadzać imigrantów? Krzysztof Iszkowski
Hermesi z Brukseli w poszukiwaniu złotego środka Tomasz Bańka
Jechałem w pustkę, wracałem z radością Aleksander Smolar
KULTURA
Efekt obcości. O teatrze postimigranckim w Niemczech Beata Szulęcka
Polska widzialna i niewidzialna: powroty do korzeni pisarek izraelskich Agnieszka Podpora
DNA MIASTA
Rujnowanie codzienności: fotoreportaż z budynku przy Gogoliwskiej Anastazja Riabczuk
Stolica kultury – europejska czy obywatelska? Artur Celiński, Aleksandra Niżyńska
EUROPA DYSKUSJE
Thilo Sarrazin, „Niemcy unicestwiają się same” – książka, która nic nie wyjaśnia Therese Kosowski
Niemcy unicestwiają się same Thilo Sarrazin
Hatifnaty i porno Anton Kaszlikow, Anatolij Uljanow
POLITYKA/IDEE
Emigracja i Europa Ariadna Lewańska, Pierre Manent
Wspomnienie o Danielu Bellu Marcin Król
RES MUSICA
Krawężnikofon Marcin Zalewski
KSIĄŻKI
Migrantka ze słownikiem synonimów Piotr Sterczewski
Języki niezależności Przemysław Czapliński
Republikańska otchłań wolności Marcin Moskalewicz
Historie filozofii politycznej Maciej Melon
Seks kontra tekst Ewa Stusińska
Gruzja… daleka, a bliska Wojciech Materski
Sen to czy mara? Czesko-niemiecka historia wypędzeń Martyna Obarska
PROZA
Wypędzenie Gerty Schnirch. Fragmenty Kateřina Tučková
POEZJA
Kto się boi Samanthy Kitsch? Joanna Mueller
Wiersze Samantha Kitsch
Wspomnienie o Bolesławie Taborskim Zbigniew A. Pełczyński
EKONOMIA
O tym, jak młodzi dobrowolnie finansują przywileje starszych Tomasz Kasprowicz
Dokąd płynie cargo? Xawery Stańczyk
VARIA
Lacan a polityka Jaques-Alain Miller, Jean-Pierre Clero, Lynda Lotte
